In wezen is meditatie een methode om tot innerlijke rust te komen, tot je zelf te komen, thuis te komen bij je zelf. Het plekje in jezelf vinden waar rust en vrede heerst.

Eigenlijk heeft ieder mens het verlangen om zich bevrijd te weten van spanning en stress, maar tegelijkertijd is er ook de trekkracht van spanning en onrust.
We lijden veelal aan de spanning, door de strijd die we voeren.
De strijd om de maatschappij, de ander, of ons zelf te veranderen.
Maar waar je tegen strijdt, waar je tegen in gaat, zal zich versterken.

Daarom is meditatie het loslaten van spanning. Een aandachtige wijze van ontspanning. Wie zich met luchtige aandacht ontspant wordt vanzelf helder van geest. Meditatiebeoefening is een ontdekken van diepere helende ontspanning. Gebrek aan ontspanning is vaak een diepliggende bron van veel ongemak en ziekte.

Om die natuurlijke rust en ontspannenheid te vinden, moet je je zelf de ruimte geven, de tijd gunnen om stil te worden. In meditatie hoef je niets te doen, je hoeft er alleen maar te zijn. Toelaten wat er is, zonder je ergens aan vast te klampen.

De methode of rituelen van meditatie zijn van ondergeschikt belang. Meditatie is ook niet voorbehouden aan een bepaald soort mensen. Het is goed voor ieder die het wil, al of niet met tegenzin. Het is het oefenen in een natuurlijke wijze van één zijn, zonder plechtigheid of plicht.
Door aandachtig te zijn ontwikkel je een natuurlijke waardigheid. Maar je aan de resultaten vast te houden is overbodig en afleidend voor de oefening van het pure zijn zoals je bent.

Meditatie is de oefening van achtzaamheid en ontspannenheid. Als je je lichaam ontspant, komt op den duur ook je geest tot rust. Gedachten zijn als golven op het water of als wolken aan de hemel. Ze komen en verdwijnen. Je hoeft ze niet weg te duwen. Je kunt ze rustig zonder commentaar gade slaan. Het is niet nodig bij opkomende gedachten onrustig te worden. Ook met gedachten kun je je thuis voelen. Evenals de denkkracht zijn gevoelens en emoties wezenlijke instrumenten en drijfveren van het bestaan.

Bij zelfobservatie blijkt echter dat gedachten, gevoelens, wensen etc. mij beheersen, mij zo dikwijls gevangen houden en mijn leven bepalen. Meditatie in de zin van ontspannen gadeslaan wat zich in mij afspeelt, helpt om mij niet te laten bepalen door de veelheid aan impulsen die in mij opwellen, maar leert mij stuurman te worden over alles wat er in mij omgaat. Het is een weg om baas over jezelf te worden en dat is wel de belangrijkste stap naar bevrijding en verlossing.

De methode is eenvoudig, de uitvoering moeilijk omdat het een dagelijkse discipline vraagt.
Het is niet moeilijk om een week 8 uur te mediteren, maar het is veel moeilijker om het iedere dag een kwartiertje te doen.

Tot slot: meditatie is een hulpmiddel (geen doel op zich) om je niet mee te laten slepen en te laten overheersen door eigen onrust, innerlijke verdeeldheid en stress.
Het gaat erom een levensinstelling te ontwikkelen waardoor het meest eigene van de mens, innerlijke vrede, harmonie en sereniteit, vrij komt als scheppende levenskracht. Het is een levensinstelling die niet gebonden hoeft te zijn aan een speciale godsdienst, cultuur of traditie. Het is eerder een levensstijl die juist het eigene van elke godsdienst, cultuur en traditie zou kunnen onderbouwen en daarmee een verbindende werking kan hebben t.a.v. de uiterlijke verschillen.

Dat je voor het ontwikkelen van een meditatieve leefwijze toch zoekt naar een methode is niet per definitie noodzakelijk, want ieder moment biedt de mogelijkheid één te zijn met wat je doet, één te zijn met je omgeving, in vrede te zijn met jezelf.
Om dit echter te realiseren is heel moeilijk, omdat we ons zo gemakkelijk laten meesleuren met onze eigen onrust en gespannenheid. Om aan deze zwakte tegemoet te komen is een methode gerechtvaardigd en welkom. Het is verheugend daarbij ook anderen te ontmoeten en samen, in vrede, alleen te zijn, als voedende bron voor het rijke alledaagse leven.

Theo Ettema

Terug naar zen pagina